TARİH SADECE ARAPLARA GELİNCE Mİ HATIRLANIYOR?..
Son yıllarda Gazze konuşulduğunda sık sık aynı cümleyi duyuyoruz:
“Araplar bizi arkamızdan vurdu.”
Bu söz, kimi zaman Gazze’de yaşananlara kayıtsız kalmanın, hatta orada hayatını kaybeden çocukların acısını görmezden gelmenin gerekçesi hâline getiriliyor.
Peki gerçekten ölçümüz tarih mi?
Eğer bugünkü bir halka karşı tavrımızı yüz yıl önce yaşanan olaylara göre belirleyeceksek, o zaman aynı tarih terazisini herkese karşı kullanmamız gerekmez mi?
Çanakkale’de Osmanlı’nın karşısında kim vardı?
İngiltere.
İstanbul’un işgalinde kim vardı?
Yine İngiltere ve müttefikleri.
Binlerce insanımızın hayatını kaybettiği savaşların üzerinden çok uzun zaman geçmedi. Fakat bugün İngiliz kültürüne, diline, üniversitelerine, şehirlerine veya saraylarına ilgi duyan insanlara kimse, “Atalarımızla savaştılar, İngiltere’ye gitmeyin” demiyor.
Fransa’ya bakalım.
Anadolu’nun güneyinde işgal kuvvetleriyle bulunan, Antep’te, Maraş’ta, Urfa’da çatışmaların tarafı olan Fransa değil miydi?
Bugün Fransız markalarını kullananlara, Paris’e tatile gidenlere, Fransız kültüründen hoşlananlara tarih hatırlatılıyor mu?
Hayır.
Rusya ile Osmanlı arasında yüzyıllar boyunca savaşlar yaşandı. Balkanlardan Kafkaslara kadar çok ağır bedeller ödendi. Birinci Dünya Savaşı’nın Kafkas Cephesi de milletimizin hafızasında derin yaralar bıraktı.
Ama bugün Rusya ile ticaret yapılmasına, Rus turistlerin Türkiye’ye gelmesine veya Türk vatandaşlarının Rusya’ya gitmesine aynı öfkeyle yaklaşılmıyor.
Yunanistan’la tarihimiz de savaşlarla doludur.
Daha yüz yıl önce Anadolu’da Türk ve Yunan orduları karşı karşıyaydı. İşgal, savaş, göç ve büyük acılar yaşandı.
Fakat bugün milyonlarca insan Ege adalarına tatil için gidiyor. Kimse kapıda durup:
“Geçmişte savaştık, buraya gidemezsiniz.”
demiyor.
Öyleyse şu soruyu sormak gerekiyor:
Tarih neden yalnızca Araplar söz konusu olduğunda hatırlanıyor?
Birinci Dünya Savaşı yıllarında Osmanlı’ya karşı ayaklanan Arap grupları olduğu doğrudur. İngilizlerle iş birliği yapan siyasi ve aşiret liderleri de olmuştur.
Fakat bütün Arap halklarını tek bir tarihsel olayın faili ilan etmek ne kadar doğrudur?
O dönemde Osmanlı ordusunda görev yapan, Osmanlı Devleti’ne bağlı kalan ve aynı cephelerde hayatını kaybeden Araplar da vardı.
Üstelik bugün Gazze’de yaşayan bir çocuğun, bundan yüz yılı aşkın süre önce yaşanan siyasi gelişmelerle ne ilgisi olabilir?
Hiçbir ilgisi yoktur.
Bir bebeğin milliyeti olmaz.
Bir çocuğun dedesinin, atasının, hükümdarının veya yüz yıl önce yaşamış herhangi bir siyasetçinin hesabını verme yükümlülüğü de olmaz.
İnsanlık tam da burada başlar.
Geçmişte yaşananları unutmak başka şeydir; geçmişi bugünün masum insanlarından intikam almak için kullanmak başka şey.
Eğer tarih gerçekten ölçümüzse, aynı ölçüyü İngiliz’e de, Fransız’a da, Rus’a da, Yunan’a da uygulamak gerekir.
Ama bir tarafta:
“Geçmiş geçmişte kaldı.”
deyip diğer tarafta:
“Yüz yıl önce bize ihanet ettiler.”
diyorsak, burada tarih bilgisinden çok açık bir çifte standart vardır.
Gazze’de yaşananlara karşı çıkmak Arapçılık değildir.
Bir çocuğun ölmesine üzülmek de herhangi bir siyasi ideolojinin tekelinde değildir.
Bu, her şeyden önce vicdan meselesidir.
İnsanların hükümetleri, örgütleri, devletleri ve siyasi hareketleri eleştirilebilir. Tarihin karanlık sayfaları da açıkça konuşulabilir.
Fakat geçmişte yaşanan bir olayı bugünün bütün bir halkına fatura edip masumların acısına kayıtsız kalmak adalet değildir.
Asıl soru şudur:
Gerçekten tarihten ders mi çıkarıyoruz, yoksa tarihi yalnızca önyargılarımıza gerekçe yapmak için mi kullanıyoruz?
Ve daha önemlisi:
Adaletin yanında mıyız, yoksa yalnızca güçlü olanın yanında durmayı mı tercih ediyoruz?
İnsan, aynaya baktığında bu soruya vereceği cevaptan kaçamaz.
Çünkü tarih yalnızca milletlerin yaptıklarını değil, zulüm karşısında kimin sustuğunu da yazar.
Haluk Cangökçe
16.08.2026
